Kalinda

Richard Hoskyn 1840/1 yıllarında Dalaman'da bulunduğu sırada Kalinda'yı bulma umuduyla kalıntılar aramasına rağmen herhangi bir şey bulamadığını yazmıştır.[1] 1844 yazında Telmessos'tan İnlice ve Göcek üzerinden Ortaca'ya ulaşan Ludwig Ross da Kalinda kalıntılarını bulamadığını, fakat sonradan bir köylüden Dalaman'ın 1 saat kadar kuzeydoğusundaki kayalık bir tepe üzerinde, içinde yıkık bir kilisenin bulunduğunu duyduğu kalenin Kalinda olabileceğini belirtir.[2] Bahsi geçen kalenin Şerefler'deki Asar Tepe üzerindeki kalıntılar olduğuna şüphe yoktur. Tepedeki kalıntıların ilk tanımlamasını yapan Gilbert Davies'in notları 1895 yılında, kalıntıların Kalinda'ya ait olduğu düşünen William Arkwright tarafından aktarılmıştır.[3] Tepeyi 1946 ve 1950 yıllarında ziyaret ederek gözlemlerde bulunan George E. Bean bu kalıntıların Kalinda'ya ait olduğuna inanmakla birlikte tüm aramalarına rağmen kentin adını kesinleştirebilecek herhangi bir sikke ya da yazıt bulamamıştır.[4] Paavo Roos 1969 yılında tepe ve kalıntılar hakkında gözlemlerini yazmıştır.[5]

Daha yakın dönemlerde ise 1999 yılında Hans Lohmann ve 2003 yılında da Werner Tietz kalıntıları detaylı bir şekilde tanımlamışlardır; Werner Tietz ayrıca Kalinda kentine yönelik tüm antik edebi kaynakları ve yazıtları değerlendirmiştir.[6] Sencer Şahin bu tepeyi Kaunos'un ileri bir karakolu olarak görmektedir.[7] Kalinda kentinin yeri hakkında farklı öneriler de bulunmaktadır. Charles Fellows, Kalinda'yı İnlice Asarı mevkiine, Maxime Collignon ve Louis Duchesne İnhisar'a, Georges Cousin Ula'nın Karabögürtlen Mahallesi yakınlarına yerleştirirken, Thomas A. B. Spratt ve Edward Forbes Kalinda ile Kadyanda'yı özdeşleştirmek istemişlerdir.[8] Sencer Şahin ise, Charles Fellows gibi, Kalinda için İnlice Asarı'nı önermektedir.[9] Bahsi geçen çalışmalarla sınırlı olan Şerefler-Asar Tepe Ören yerinde, hali hazırda devam eden kazı çalışmalarından önce herhangi bir bilimsel kazı ya da — 2019–21 yılları arasında Fatih Onur başkanlığında bölgede yapılmış olan yüzey araştırmalarındaki kısa ziyaretler[10] dışında — özel bir araştırma gerçekleştirilmemiştir.

Kalinda Tarihçesi

MÖ 13. yy'da 4. Tuthalya'nın seferlerinin kaydedildiği Yalburt yazıtındaki (Kuwa)kuwaluwa(n)ta yer adının Kalinda olabileceği düşünülmüştür. MÖ 6. yüzyılda Kalinda'nın Kaunos gibi Lydia krallığının egemenliğinde olabileceğinden hareketle MÖ 546'da Kyros'un komutanı Harpagos'un Karya ve Likya seferleri esnasında kenti fethetmiş olma ihtimali bulunmaktadır. Herodotos eski bir efsane olarak Kaunosluların kentlerindeki yabancı tanrıları Kalinda sınırlarına kadar kovaladıklarını aktarır. Kalinda'nın MÖ 480'deki Salamis Deniz Savaşı'na Artemisia'nın donanmasında bir gemi ile katıldığını, fakat Artemisia'nın bu Kalinda gemisini batırdığını yine Herodotos anlatır.

Zenon arşivlerinde, Kalinda, Kaunos ve İskenderiye'deki merkezi Ptolemaioslar idaresi arasında sık ve güçlü ilişkiler ağı olduğu görülür. Bu arşivdeki metinlerden bir tanesinde, Kalinda topraklarında her yıl bir festivale ev sahipliği yapan Kipranda adlı bir yerin adı geçmektedir. Festivalin kentin ana tanrıçası Artemis'e adanmış olma ihtimali yüksektir. Kent merkezi dışında olması gereken Kipranda'nın nerede olduğu bilinmediği gibi, Kalinda kent merkezinin yeri de henüz tespit edilememiştir. Zenon arşivlerine göre, Kalinda topraklarında bir Ptolamaios garnizonu konuşlandırılmıştı ve yeri ise muhtemelen bugünkü Şerefler kalıntılarının bulunduğu tepedir. Kent en geç MÖ 188 yılında Rodos'a, MÖ 168–164 arasında Kaunos'a, sonra tekrar Rodos'a tabi kılınmıştır.

En geç MÖ 1. yy. başlarında tekrar bağımsız görünen kentin artık yönünü Likya Birliği'ne çevirdiğini, MS 43 yılında kurulan Likya eyaletinin bir parçası olduğunu görmekteyiz. Bu dönemde Kalinda, Patara Yol Anıtı'nda Telmessos, Kaunos ve Lyrnai olmak üzere 3 yol bağlantısında anılmaktadır. MS 141 depremi sonrasında Opramoas'ın yardım sağladığı kentler arasında Kalinda da bulunmaktadır. Kalinda hakkında Geç Antik ve Yeni Roma süreçlerine yönelik herhangi bir bilgimiz yoktur; sadece bir piskopos listelenmiş olup, kilise düzeninde temel olarak Kaunos'a bağlı bir yere dönüştürülmüş olabilir.